Realizacje
Ekspertyzy
|
EKSPERTYZA TECHNICZNA KONSTRUKCJI DACHU KOŚCIOŁA P.W. NMP NA OSTROWIE TUMSKIM W POZNANIU
Celem opracowania była ocena stanu technicznego konstrukcji drewnianej więźby dachu kościoła N.M.P. na Ostrowie Tumskim oraz stwierdzenie technicznych możliwości wymiany dachówki i określenia na podstawie obliczeń statycznych wystarczającego bezpieczeństwa konstrukcji oraz konieczność ewentualnych napraw i wzmocnień. Ze względu na obecne możliwości analizy statycznej konstrukcji, wykorzystującej wspomaganie technikami komputerowymi, w oparciu o inwentaryzację wykonano przestrzenny model konstrukcyjny 3D, pozwalający na wykonanie obliczeń za pomocą Metody Elementów Skończonych z zastosowaniem techniki cyfrowej. W trakcie inwentaryzacji, ze względu na skomplikowany układ konstrukcyjny i gabaryty więźby, przy pracach inwentaryzacyjnych, posłużono się danymi cyfrowymi z pomiarów geodezyjnych - przeprowadzonych elektronicznym dalmierzem laserowym - wykonanych przez geodetę uprawnionego mgr inż. Józefa Kłóska oraz danymi z inwentaryzacji wykonanych metodą tradycyjną (z wykorzystaniem sprzętu alpinistycznego) przeprowadzonych w trakcie wizji lokalnych. Na podstawie uzyskanych z powyższych pomiarów danych stworzono model komputerowy 3D, który posłużył do generacji poszczególnych rzutów i przekrojów przedstawionych na rysunkach inwentaryzacyjnych i równocześnie stał się podstawą do dalszej analizy statycznej konstrukcji. Istniejący dach kościoła N.M.P. na Ostrowie Tumskim ma kształt dwuspadowy z przepustnicami przy okapach, przechodzący do połaci trójkątnych zgodnych z pięciokątnym obrysem muru obwodowego nad obejściem prezbiterium od strony wschodniej. Połacie dzielą naroża schodzące do jednego punktu, skąd zaczyna się kalenica dachu dwuspadowego. Od strony zachodniej przestrzeń poddasza jest zamknięta trójkątną ścianą szczytową z blendami i sterczynami w stylu gotyckim. Ściana szczytowa w rzucie ma uskok , a od środka dwie przypory wymurowane w okresie międzywojennym, dodatkowo stężone kotwami stalowymi z murem gotyckim. Na stropie z profili stalowych opartym na przyporach i na ścianie szczytowej oparta jest mała wieżyczka sygnaturki . Stan techniczny ściany szczytowej jest dobry, w trakcie remontu są elementy wieńczące sterczyn. Pokrycie dachu stanowi dachówka mnich i mniszka na łatach drewnianych 7/5 w rozstawie osiowym 34 cm. Nachylenie połaci dachu wynosi 63o-65o, połaci na przepustnicach przy okapie 49o. Więźbę dachową ze względu na konstrukcję można podzielić na dwie części. Konstrukcja dachu dwuspadowego stanowi połączenie dachu płatwiowo-krokwiowego i wieszarowego z dwoma ściankami stolcowymi i wieszakami w płaszczyźnie pionowej kalenicy . Krokwie stężone są belkowaniem stropu na poziomie murłat i rozparte pięcioma poziomami jętek. Co drugi wiązar jest pełny ze słupami, wieszakiem od III. poziomu jętek do kalenicy, i z rozporami wieszaka. Od stropu na poziomie murów do III. poziomu jętek istnieją 2 ścianki stolcowe ze stężeniami w kształcie krzyża św. Andrzeja pomiędzy słupami wzdłuż ścian stolcowych. Podobnie, ale bardziej nieregularnie są stężone w płaszczyźnie kalenicy wieszaki. Słupy natomiast stężane są mieczami i zastrzałami w różnych płaszczyznach z jętkami i płatwiami. Dodatkowo zastosowano dwa rzędy płatwi ze stężeniami w kształcie litery „V” pomiędzy I. i IV. poziomem jętek. Prawdopodobnie zostały one dodane w trakcie późniejszych remontów. Słupy ustawione na podwalinie leżącej na belkowaniu stropu. Obciążenie ze stropu przekazywane jest na ściany nadmurowane nad łukami dzielącymi nawę główną od naw bocznych, poprzez leżąca pod nim drugą podwalinę. Wiązary pośrednie składają się krokwi stężającej belki stropu i pięciu poziomów jętek. Na wysokości III. poziomu jętek występuje łączenie krokwi na zakład. Natomiast jętki z krokwiami połączono na tzw. jaskółczy ogon. Krokwie oparte są na belkach stropu, a przez nie na murłatach i bezpośrednich, podmurowanych słupkach na ścianach obwodowych. Ściany obwodowe wzmocnione płaskownikiem 100x10 na całym obwodzie wykonanym wg projektu dr inż. Piotra Rappa . Również pod belkowaniem stropu wykonana jest dodatkowa murłata klejona żywicami epoksydowymi z dwóch desek o przekroju 8/16 i trzeciej 3/16. Belki stropowe przyśrubowane do murłaty kątownikami stalowymi z płaskownika 100x10. W trakcie wizji lokalnych stwierdzono sztukowanie belek stropowych – poszczególne odcinki połączono na zakład na podporach pośrednich i wzmocnione płaskownikami 100x10, analogicznymi jak w przypadku ścian obwodowych. Płaskowniki skręcono parami z każdą belką dwoma śrubami M16 (prawdopodobnie użyto też jednostronne pierścienie kolczaste) Konstrukcja więźby dachu dwuspadowego jest wykonana generalnie z elementów obrabianych ręcznie toporami ciesielskimi, a ślady po połączeniach ciesielskich wskazują , że niektóre elementy zostały użyte wtórnie. Krokwie w większości obrabiane mechanicznie, co wskazuje na ich późniejsze pochodzenie. Mury obwodowe i wewnętrzne od strony południowej i od strony obejścia są podmurowane murem nowożytnym, co świadczy że trakcie wznoszenia więźby zniwelowano różnicę poziomów w wyniku pierwotnego osiadania i przechylenia się kościoła. Poniżej belkowania stropu, nad sklepieniami wykonano ściągi z prętów fi 26. Analogicznie ściągi z przekrojów kwadratowych spinają filary pod sklepieniem – wykonano je w czasie remontu przeprowadzonego w połowie XIX wieku. Drugą część więźby o odmiennej konstrukcji, stanowi fragment nad wielokątnym obejściem prezbiterium. Belkowanie stropu w poziomie murłat jest wykonane z belek promieniście i obwodowo rozmieszczonych pomiędzy ścianą wewnętrzną i zewnętrznymi ścianami obwodowymi. Materiał, z którego wykonano w/w konstrukcję jest ten sam, jak w przypadku konstrukcji dachu dwuspadowego (tzn. belki obrabiane ręcznie toporami ciesielskimi). Na nich ustawione są promieniście cztery ramownice ciesielskie oraz niezależne słupy, które podtrzymują płatwie pośrednie i strop stężający na III. poziomie jętek. Na stropie ustawione na podwalinach słupy podtrzymujące najwyższy poziom płatwi oraz słup podtrzymujący styk krokwi narożnych w miejscu początku kalenicy. Łącznie występują tam trzy poziomy płatwi pośrednich. Na poziomie drugiej płatwi, który odpowiada III. poziomowi jętek dachu dwuspadowego, krokwie narożne są sztukowane poprzez zakładkę. Większość materiału użytego w tej części więźby jest nowszego pochodzenia, obrabiana mechanicznie. Ściany obwodowe wzmocniono płaskownikiem i klejoną murłatą analogicznie jak w przypadku pozostałych ściana obwodowych. Zarys historyczny powstania więźby dachowej Kościoła NMP Kościół N.M.P. zbudowany w stylu gotyckim powstał w latach 1431-1448 jako trójnawowa hala z trójbocznym obejściem prezbiterium. W nawach - sklepienia gwiaździste, a nad obejściem - sklepienia żaglowe z gurtami. Jeden z filarów wspierających sklepienia jest skręcony i znacznie przechylony, a ściany kościoła przechylone w kierunku północno - wschodnim w wyniku osiadania. Pierwotna gotycka więźba, podobnie jak cały budynek, wykonana została wraz z budową kościoła N.M.P. w I. połowie XV wieku. Pod koniec wieku XVI (1595r) świątynię odremontowano. Sto lat później, po stwierdzeniu złego stanu sklepień, podjęto decyzję o następnym remoncie, który rozpoczęto w 1698r. W 1727 zniszczone nad prezbiterium i obejściem pierwotne sklepienia zastąpiono nowymi – żaglastymi na gurtach. Przeprowadzone prace remontowe nie powstrzymały jednak pogarszającego się stanu technicznego obiektu i w 1841 roku pruska administracja budowlana wydała nakaz jego rozebrania. Ostatecznie do rozbiórki nie doszło, ponieważ udało się zebrać środki niezbędne na przeprowadzenie kolejnego remontu na początku II połowy XIX w. W roku 1862 odnowiony kościół został ponownie konsekrowany. W okresie międzywojennym (w 1928r.) wykonano remont dachu i wzmocniono ścianę szczytową dwoma potężnymi murowanymi przyporami od strony wnętrza kościoła, na których oparto wyremontowaną wieżyczkę sygnaturki. Zniszczenia wojenne z 1945 r. były minimalne – polegały na miejscowych uszkodzeniach ścian i dachu. W listopadzie 1945 r. wykonano naprawy murów, żeber, sklepień, i uzupełniono dachówki. W 1971 r. wykonano następny remont pokrycia dachu. W 1999 r. na podstawie dokumentacji opracowanej przez dr inż. P. Rappa wykonano wzmocnienie filarów międzyokiennych za pomocą prętów gwintowanych i iniekcji żywicą epoksydową. Następnie w 2001 roku kontynuowano prace, wykonując wzmocnienie murów obwodowych z płaskownika stalowego, a w 2003 roku wykonano III etap tych prac, polegający na wykonaniu dodatkowej murłaty na ścianach obwodowych i wzmocnienia końcówek belek stropowych i krokwi klejonymi nakładkami z drewna, wraz z połączeniami ich z nową murłatą za pomocą kątowników stalowych. Powstanie obecnie istniejącej więźby, wykazującej cechy konstrukcji późniejszej niż sam kościół (na podstawie Dokumentacji Konserwatorskiej wykonanej przez mgr Jerzego Borwińskiego), datuje się na przełom XVI i XVII lub XVII i XVII wieku. Więźba powstała prawdopodobnie w trakcie wyżej wymienionych remontów z 1595r lub (więźba nad obejściem prezbiterium) 1695 – 1727r. Podczas wizji lokalnej stwierdzono generalnie użycie dwóch rodzajów elementów konstrukcji: pierwszy - zastosowany w części dachu dwuspadowego, noszący ślady obróbki ręcznej drewna za pomocą toporów ciesielskich, posiadający często ślady wtórnego użycia, na co wskazują istniejące gniazda lub wycięcia po byłych połączeniach ciesielskich oraz drugi - elementy przetarte w tartaku o gładkich powierzchniach, użyte w części więźby nad obejściem pięciobocznym prezbiterium, i w większości krokwi dachu dwuspadowego. W dniu 05.08.2008r. sporządzono protokół konserwatorski, w którym między innymi stwierdzono, że konieczna jest ocena stanu technicznego więźby wraz pokryciem oraz wykonanie projektu remontu dachu. |
 |  |  |  |  |  |  |  |
 |  |
powrót ...
Kalkulator budowy twego domu.
Sprawdź już teraz !
ŚREDNIE WSKAŹNIKI KOSZTORYSOWE
I kwartał 2012 roku (wielkopolska)
Roboty inwestycyjne
R = 16,64zł; Kz =7,10%; Kp = 65,20%; Z = 11,40%
Roboty remontowe
R = 16,90zł; Kz =7,50%; Kp = 65,80%; Z = 11,70%
Roboty o wysokim standardzie
R = 18,07zł;
Roboty instalacji sanitarnych
R = 15,77zł; Kz =6,80%; Kp = 65,00%; Z = 11,40%
Roboty instalacji elektrycznych
R = 15,51zł; Kz =6,20%; Kp = 65,30%; Z = 11,30%
Roboty inżynieryjne
R = 16,63zł; Kz =8,80%; Kp = 63,70%; Z = 11,30%
.png)
.jpg)
.jpg)